Google+

» جستاری در 15خرداد کتاب پردازان | قطب مطالعه و تفکر کشور

هدیهٔ روز
آدم ها…
  آدم ها مثل کتابن: از روی بعضی ها باید مشق نوشت! از روی بعضی ها باید جریمه نوشت! بعضی ها رو باید چندبار خوند تا ...
archive
معرفی کتاب
معرفی کتاب ویژه دانش آموختگان (دانشجویان و دانش آموزان)
  جهت مشاهده ویدئو معرفی کتاب اینجا را کلیک کنید کتاب دانش آموز یک دقیقه ای تکنیک های جامع مهارت های مطالعه،مدیریت زمان،بحث های ...
archive
آخرین دیدگاه‌ها rss
فرآیند 5 مرحله ای انتخاب رشته + همایش مهم انتخاب رشته
venus:

سلام خسته نباشید.من یک دانش اموز یازدهمی هستم که در انتخاب هدف و شغل اینده ام دچار شک و دودلی هستم .با اینکه در رشته ی تجربی مشغول به تحصیلم نه علاقه ای به زیست شناسی دارم ونه به پزشکی.بعد...


**چقدر خوب است که داریمشان ...*
zeinab Akhlaghi Modiri:

سلام . البته با نظر شما هم کاملا موافقم. چون اگه بخوایم وابسته به تعداد محدودی باشیم ممکنه همیشه غمگین بمونیم . واقعا آدم باید به خودش اهمیت بده و مدام دنبال فکرا و اتفاقای مثبت باشه و به چیزهای...


همدلی
Daniel:

جالب بود زهرا خانم تجربه خوبی داشتی


بخش آموزش تکنیکهای یک دقیقه ای
1283449196:

باسلام واآرزوی قبولی طاعات وعبادات برای شما عزیزان . راستش من کتاب دانش اموز یک دقیقه ای روتهیه کردم ومطالعه کردم و کتاب خیلی خیلی خوبی بود...من دوهفته دیگه کنکوردارم ومیخاستم اگه میشه درمورد تکنیک تست زنی یک دقیقه ای برام...


مقالۀ 1: چرا و چگونه فکر کنیم؟
sibsorkh60:

سلام. خیلی خوشحالم. دنبال آموزش روش تفکر بودم برای یادگیری و یاددادن به نوجوانان. متشکرم از استاد. یا علی.


دانلود نرم‌افزار مایندمپر (MindMapper)
مهدیان حسن:

دوستان نسخه جدیدتر نرم افزار مایندمپر ورژن 2012 همراه با کرک آن آمده است. ان‌شاءالله بزودی در همین صفحه قرار می گیرد.


نمونه تمرینهای دورۀ نقشه های ذهنی دانش آموزان
zahra.k.h:

طرح شماره ٥ بسیار عالیه


اقتدار، مظلوميت و پيروزى
jafari.f:

سلام درمورد طرح قدر چرا هیچ توضیحی تو سایت نیست ؟


کارگاه چشم انداز نویسی , مدیریت زمان و هدف گذاری
Aftab8:

خیر


کارگاه مقدماتی مهارتهای مطالعه و تند خوانی
Fatemesiyadati:

سلام استاد انصاری زاده فرموده بودند نتایج آزمونvakرا در سایت خواهید گذاشت اینجانب مطلبی در این باره پیدا نمی کنم لطفا راهنمایی کنید سپاس ??


archive



پرامتیازترین کاربران: بیشتر...

جستاری در 15خرداد

نگارش در تاریخ یکشنبه ۱۴ خرداد ۱۳۹۱، ساعت ۱۸:۰۰ ؛ بازدید: ۴۱۳ بار
دسته: مناسبت‌ها

سخنرانی امام منجر به قیام
ريشه‌های شكل‌گيری:
انتخابات ریاست جمهوری سال 1960 آمريكا كه به روی كارآمدن دمكرات‌ها به رهبری كندی منجر شد، با تغييراتی در سياست خارجی آن كشور همراه شد. كندی برخلاف پيشينيانش معتقد به سياست انعطاف پذيرتر در رويارويی با بحران‌ها به ويژه كشورهاي جهان سوم بود. او معتقد به پيمانهای اقتصادی به جای نظامی، فعال‌سازی قوای امنيتی و اطلاعاتی به جای استفاده از ارتش و تقويت برنامه‌های فرهنگی از قبيل سپاه صلح، ترويج انتخابات كنترل شده و دمكراسی‌های هدايت شده و… بود.
روی كارآوردن دولتهای غيرنظامی دست نشانده از جمله ابزارهای دولت كندی برای رسيدن به اين هدف بود. در بعد اقتصادی نيز ايجاد طبقۀ متوسط، به راه انداختن صنايع وابسته و مونتاژ و گسترش اقتصاد مصرفی از برنامه‌های اصلی بود. لازمۀ رونق اقتصاد سرمايه‌داريی، داشتن بازار مصرف گسترده و قدرت خريد بيشتر مردم است و براي رسيدن به اهداف اقتصادی می‌بايست ساختار سياسی ـ اجتماعی مناسبی فراهم شود. در اين ميان در ايران كه شاه ـ پس از كودتاي 28 مرداد ـ خود را مديون امريكا می‌دانست برای ادامۀ سلطنت‌، عليرغم ميل باطنی خود از سياست‌های جديد كندی راه گريزی نداشت‌.
محصول اين سياست روی كار آوردن دولت شريف امامی و طرح شعارهای آزادی احزاب و فضای باز سياسی و اصلاحات اداری بود. اما وی چندان مورد تأييد كندی نبود و هيأت حاكمۀ جديد آمريكا بر روي علی امينی حساب ويژه‌ای باز كرده بود.
امينی در 17 ارديبهشت 1340 به نخست وزيری منصوب شد و شعار مبارزه با فساد و همچنين انحلال مجلس‌، اولين ژست وی براي ايجاد اصلاحات مورد نظر آمريكا بود. در اين راستا قانون موسوم به «اصلاحات ارضيی» در دي 1340 مورد حمايت مقامات آمريكايی قرار گرفت و سپس براي تأمين هزينه اين «انقلاب‌» كنسرسيوم نفت‌، با اشاره آمريكا توليد نفت را افزايش داد و ايران را به سومين صادركننده نفت جهان رساند.1
با اين حال امينی با توجه به تجارب دوران حكومت مصدق‌، بر كنترل ارتش نيز اصرار داشت‌، چيزي كه مخالف خواست شاه بود. اين اختلاف به تدريج عميق‌تر شد. در پي سفر فروردين 1341 شاه به آمريكا و اطمينان دادن وی به كندی در مورد اجرای برنامه‌های مورد نظر واشنگتن‌، باعث شد كندی با تغيير دولت در ايران به عنوان راه تضمين حكومت شاه موافقت نمايد. در نتيجه شاه در بازگشت دولت امينی را بركنار و در 28 تير 1341 اسدالله عَلَم را جايگزين وی كرد. از اين‌رو دوران حكومت علم سرآغاز يكپارچگی در ساختار حكومت شاه و شروعی بر ديكتاتوری مطلق وی در كشور بود.
در 16 مهر 1341، اولين اقدام دولت عَلَم در جهت اجرای سياست‌های جديد اعلام شد و لايحۀ انجمن‌های ايالتی و ولايتی در هيأت دولت به تصويب رسيد. اين لايحه در غياب مجلس‌، حكم قانون را داشت و در واقع‌، زمينه سازی براي لوايح و قوانين ديگر بود.
اين لايحه كه درآن به لزوم حذف اسلام از شرایط نمايندگي مجلس و لزوم سوگند به «كتاب آسماني‌» به جاي قرآن و همچنين به ضرورت آزادی زنان در فعاليتهای اجتماعی اشاره شده بود، مقدمه‌ای برای اسلام‌زدایی و محو ارزشهای اسلامی در جامعۀ ايران بود. لايحه با مخالفت قاطع و سرنوشت‌ساز حضرت امام به همراه اعتراضات مكرر علماء، وعاظ و مراجع، ارسال نامه‌های سرگشاده به شاه و مقاومت مستمر در برابر توطئه «حذف اسلام» و تضعيف دين و روحانيت به شكست انجاميد و علم به ناچار در آذر 1341 طرح خود را پس گرفت‌.
عَلَم در مرحلۀ بعد وعدۀ تحقق «انقلاب سفيد» را داد و تصميم گرفت تا نقشه‌های آمريكا را در قالب ديگری احيا كند. شاه در بهمن 1341 با سفر به قم تلاش كرد تا طرح «انقلاب سفيد» را براي مردم توجيه كند و اگر بتواند ميان علما و مراجع حوزه علميه راجع به نقشه‌های ضداسلامی خود تفرقه ايجاد نمايد. اما تحريم شاه توسط مردم و روحانيون و تعطيل شدن شهر قم‌، خشم شاه را برانگيخت به طوری‌كه وی از روحانيت به‌عنوان «ارتجاع سياه‌» ياد كرد. با اين همه‌، رژيم شاه مبادرت به برگزاری يك رفراندوم صوری براي نشان دادن حمايت مردم از طرح «انقلاب سفيد» كرد.
امام در مراحل بعد با سخنرانی‌ها و اقدامات خود از جمله با اعلام عزای عمومی در نوروز 1342 و تحريم جشن‌های نوروزی، نقشه‌های ضداسلامی شاه و توطئه ايجاد اختلاف در حوزه علميه را خنثی كرد.
اين مقاومت و هشياری زمينه‌ساز فاجعه حمله به فيضيه در فروردين 1342 و يورش مأموران رژيم شاه به مجلس سوگواري شهادت امام جعفرصادق‌ علیه‌السلام گرديد. در پی اين فاجعه كه در آن ده‌ها تن شهيد و مجروح شدند، امام پيام مفصلی براي علما نوشتند كه در واقع از عوامل زمينه ساز قيام مردم در 15 خرداد 1342 و روند جديدي در مبارزه با رژيم بود2.
همچنين امام در چهلمين روز فاجعه فيضيه، پيامي خطاب به ملت صادر كردند. با صدور و انتشار پيام امام و حركت علما در نجف رژيم متوجه شد كه برنامه اجرا شده در فيضيه‌، آثار منفی براي رژيم دربر‌داشته و بنابراين نياز به حركت ديگری است. چون اقدامات انجام شده نتوانسته بود اهداف مورد نظر را تأمين كند، لازم بود عمليات در مقياس وسيعتر و با شدت بيشتری به مرحله اجرا درآيد. شاه در سخنرانی 28 ارديبهشت 1342 تهديد كرد كه اگر اين‌گونه كارها متوقف نشود، دست به كشتار وسيعی خواهد زد و كليۀ علمايی كه به نحوی در راه‌اندازی اين حركت‌ها سهيم باشند، دستگير خواهند شد. او گفت‌:
«اگر متأسفانه لازم باشد كه انقلاب بزرگ با خون يك عده بی‌گناه‌، يعنی مأموران دولت و يك عده بدبخت گمراه متأسفانه آغشته شود، اين كاری است كه چاره‌ای نيست و خواهد شد. 3
ماه محرم از راه می‌رسيد و رژيم ترديد نداشت كه در اين ماه سخنگويان مذهبی پيرو امام از جنايتهای دستگاه سلطنت سخن خواهند راند. ساواک برای پيشگيری از آنچه در وقوعش شكی نبود، جمعي از گويندگان مذهبی را احضار كرد و با تهديد و ارعاب به آنان يادآور شد كه در سخنان خود سه مطلب را رعايت كنند:
1ـ بر ضد شخص شاه مطلبي نگويند.
2ـ از اسرائيل و آنچه مربوط به اسرائيل است‌، مطلبی گفته نشود.
3ـ نگويند اسلام و قرآن درخطر است و دستگاه را ضداسلامی نخوانند.
زماني كه امام از اين امر مطلع شدند، با صدور بيانيه‌اي خطاب به وعاظ و گويندگان دينی چنين هشدار دادند: «اين التزامات علاوه بر اين كه ارزش قانونی نداشته و مخالفت با آن هيچ اثری ندارد، التزام گيرندگان مجرم و قابل تعقيب هستند… سكوت در اين ايام‌، تأييد دستگاه جبار و كمك به دشمنان اسلام است‌. 4
با صدور اين بيانيه‌، تحرک تازه‌ای در بين وعاظ و روحانيون پديد آمد تا در شهرها و روستاها، جنايت‌های رژيم را افشا كنند.
راهپيمايی‌های مذهبی و شعارهای تند انقلابی عليه رژيم و در طرفداری از مواضع امام در تهران و شهرستان‌ها هر روز گسترش می‌يافت و اين موج به ويژه پس از سخنرانی پرشور امام در روز عاشورا در فيضيه شتاب بيشتری به جريان جاری در قم‌، تهران و ساير شهرستان‌ها داد. چنان‌كه به رغم دستگيری روحانيون انقلابی و ايجاد محيط رعب و وحشت‌، شب يازدهم محرم‌، تظاهرات باشكوهی از طرف دانشجويان دانشگاه تهران برگزار شد.
همچنين روز يازدهم محرم در مسجد شاه (مسجد امام خمينی) نيز مجلس باشكوهی ترتيب يافت و شعارهايی چون «خمينی، تو فرزند حسينی» در فضای مسجد طنين افكند و تظاهركنندگان سپس به حركت درآمدند و با گذشتن از خيابان ناصرخسرو، وارد خيابان فردوسی شدند و در مقابل سفارت انگليس اجتماع كردند و سخنرانان به افشاگری عليه رژيم پرداختند. در اين شرايط و با همه گير شدن تدريجی مخالفت با حكومت شاه و برنامه‌هاي ضد اسلامی آن‌، رژيم تنها چارۀ كار را دستگيری امام دانست‌.
قیام 15خرداد
ويژگی‌های قيام 15 خرداد:
نهضتی كه به رهبری امام خمينی در مقام مرجعيت در 1341 از درون حوزه علميه قم آغاز شد، هرچند در پانزدهم خرداد 1342 به صورت بيرحمانه‌ای توسط رژيم سركوب شد، اما نابود نشد، بلكه بذری شد كه در خاك سرزمين افشانده گشت و پس از پانزده سال كه مردم مسلمان ايران با تحمل سختي‌ها و مرارتها آن را با اشك و خون آبياري كردند، سرانجام در بيست و دوم بهمن 1357 سر از خاك برآورد و سبز گشت و شكوفه كرد و ثمر داد. 
رژيم شاه و حاميان امريكايي او گمان مي‌كردند مي‌توانند با اعمال خشونت و افزايش كنترلهاي پليسي و امنيتي‌، نهضت پانزدهم خرداد را ريشه‌كن سازند و به فراموشي بسپارند. پس از پانزدهم خرداد رژيم در دادگاه‌هاي نظامي خود، گروهي از كساني را كه مانند ساير مردم مسلمان در مبارزه شركت داشتند به محاكمه كشيد و با اعدام دوتن از بارفروشان تهران به نام‌هاي «طيب حاج رضايی» و «حاج اسمعيل رضايی» كه از پيروان امام خمينی بودند، اولاً كوشيد تا آنان را عامل اصلی حركت پانزده خرداد قلمداد كرده، و ذهن مردم را از عظمت و اهميت نهضت و رهبري آن منحرف سازد و ثانياً با نشان دادن آشكار و وسيع واقعة اعدام آنان به توده مردم‌، قدرت نمايي كرده و مردم را بترساند. اما نهضت اسلامي امام(ره) كه از فرهنگ الهي چهارده قرن اسلام تغذيه مي‌شد و بر تجربه لااقل يكصدساله ملت ايران از مبارزه مستقيم با استبداد و استعمار استوار بود خاموش نشد و با نفوذ در عمق جامعه و گسترش در سراسر ايران‌، سرانجام دوباره شعله‌ور گرديد و موجب انفجاري عظيم گشت كه به عمر دوهزار و پانصدساله نظام شاهنشاهي در ايران خاتمه داد. براي آشنايي بيشتر با تحولي كه در فاصلة سالهاي 42 تا 57 در ايران روی داد، لازم است به ويژگي‌هاي قيام پانزده خرداد كه به انقلاب اسلامي ايران منتهي شد اشاره كنيم‌.
الف‌: اسلامی شدن مبارزه: پانزده خرداد سرآغاز جنبشی در ميان مردم ايران شد كه صد در صد اسلامی بود. اسلامی بودن اين جنبش به صورت كاملاً مشخص در شخصيت رهبر آن كه مرجع تقليد و فقيه و زعيم حوزه علميه قم بود جلوه‌گر شده بود. با رهبری امام خمينی افسانه جدايی دين از سياست كه دهها سال توسط رژيم و دشمنان اسلام تبليغ شده بود، عملاً باطل شد و مردم مسلمان ايران در مبارزه‌ای قدم نهادند كه ادامه آن برای آنها مانند نماز و روزه‌، شرعاً واجب بود. ايدئولوژی و مكتب اين مبارزه‌، اسلام بود و اصول و مبانی و انگيزه‌های آن از قرآن و سنت پيامبر و معصومين به دست آمده بود.
ب‌: اخلاص و قاطعيت در رهبری: رهبری امام خمينی يكی از ويژگی‌هاي مهم نهضت اسلامی ايران بود. رهبری امام‌، اگرچه براي هميشه به جدايی دين از سياست خاتمه داد، اما انگيزۀ آن هيچ‌گونه شباهتی با انگيزه‌های سياستمداران حرفه‌ای دنيا نداشت‌. بلكه قيامی الهی بود كه از سر اخلاص و براي انجام وظيفه و تكليف شرعی صورت گرفته بود و به قصد قربت به پروردگار آغاز شده بود. امام در طول اين نهضت بارها فرموده‌اند كه ما همانند رسول خدا صلواة‌الله‌علیه  و ساير انبيای الهی موظف به ادای تكليف هستيم‌، آنچه برای ما در درجه اول اهميت قرار دارد، همين ادای تكليف است نه پيروزی. در حقيقت پيروزی واقعی ما در اين است كه توانسته باشيم به وظيفه دينی خود عمل كنيم‌. اين اخلاص به نوبۀ خود در رهبری امام خمينی قاطعيتی پديد آورد كه از عوامل مهم پيروزي نهضت بوده است‌. از آنجا كه امام مبارزه را يك تكليف شرعی می‌دانند در راه آن هرگز سازش ومماشاتی نشان نداده‌اند، همچنان كه سازش در انجام عبادات معنی ندارد.
ج‌: مردمی شدن مبارزه: نهضت پانزده خرداد نهضتی كاملاً مردمی بود. اين نهضت به هيچ قشر خاصی تعلق نداشت‌. بلكه همۀ قشرها از شهری و روستايی و بازاری و دانشگاهی، و زن و مرد و پير و جوان در آن شركت داشتند. آنچه همه اقشار را به ميدان مبارزه كشاند و آنها را به هم پيوند داده بود، اسلام بود. مردمی بودن نهضت نتيجه عمومی بودن و ريشه‌دار بودن مكتب آن بود. رابطه رهبری و توده‌های مردم از طريق روحانيون برقرار می‌شد كه همه جا بودند و در عمق زندگی‌ توده‌های مردم با آنان حشر و نشر داشتند. پايگاه اصلی برقراری اين ارتباط نيز مساجد، مجالس ديني و ساير اماكن مذهبی از قبيل زيارت‌گاه‌ها و حسينيه‌ها بود.
د: مخالف با اصل سلطنت: خصوصيت مهم ديگر نهضت پانزده خرداد اين بود كه برخلاف عموم حركتها و مبارزه‌هاي قبل‌، هدف اصلي را نشانه گرفته بود و شاه را مقصر اصلي مي‌دانست‌. پيش از اين نهضت‌، سياستمداران و مبارزان سياسي يا جرأت مخالفت با اصل رژيم سلطنتي را نداشتند و يا اصولاً به براندازي آن معتقد نبودند و يا احياناً با مطرح كردن شعار «شاه بايد سلطنت كند نه حكومت‌» به وجود شاه مشروعيت مي‌دادند. آنان درصدد بودند تا با انتقاد از دولت و با قوانين انتظامي‌، آزادي هايي كسب كنند و روزنامه و نشريه‌اي داشته باشند و بتوانند نمايندگاني به مجلس بفرستند. آنان مي‌خواستند با بودن ريشه‌، با شاخه مبارزه كنند. اما ويژگي حركتي كه به رهبري امام خميني آغاز شد اين بود كه حرف دل مردم را كه شاه و دربار را عامل فسادهاي داخلي و خيانتهاي بيگانگان مي‌دانستند، شعار خود قرار داده بود و تيشه بر ريشه رژيم پوسيده وكهن و فاسد سلطنتي مي‌زد.
هـ: بيگانه ستيزی: ويژگی چهارم نهضت اسلامی پانزده خرداد اين بود كه هيچ نوع گرايشی، نه در مكتب و نه در عمل‌، به بيگانه نداشت‌. اين نهضت به دليل اسلامی بودنش از بطن مردم جوشيده بود. از آنجا كه در انديشه اسلامی نهضت‌، انحرافی از صراط مستقيم الهی وجود نداشت، در خط مشی سياسی و مبارزاتی آن نيز انحرافی به سوی شرق و غرب در كار نبود. امام خمينی از همان آغاز آمريكا، انگليس و شوروی را عامل بيچارگی مردم ايران معرفی كردند و مبارزه با بيگانگان را آغاز نمودند. مردم ايران عالی‌ترين جلوۀ استقلال سياسی را كه ناشی از استقلال مكتبی بود در نهضت امام خمينی مشاهده می‌كردند.
و: حضور روحانيت در صحنه مبارزات: خصوصيت ديگر اين نهضت حضور بسياری از روحانيون در صحنه مبارزه بود. اين ويژگی نتيجه مستقيم اسلامی بودن مبارزه بود كه در درجه اول در شخصيت رهبری نهضت جلوه‌گر شده بود و به همين دليل بسياری از روحانيون را به صحنه مبارزه آورده بود. حضور اين روحانيون در نهضت سبب گستردگی و فراگيری نهضت بود، زيرا آنان با همه قشرهای مردم ارتباط داشتند و در سراسر كشور، از شهرهای بزرگ تا بسياری از روستاهای دورافتاده در كنار مردم زندگی می‌كردند و به دليل اخلاق اسلامی و تقوای خود نزد مردم مورد احترام و اعتماد بودند. روحانيون به اين ترتيب در برقراری ارتباط ميان تودۀ مردم و رهبری نهضت تأثير بزرگی داشتند.

تأثيرات سياسی و اجتماعی قيام 15 خرداد 
نهضت اسلامی پانزده خرداد در جامعۀ ايران آثار عميقی به جای گذاشت و در حقيقت سرنوشت سياسی و اجتماعی آينده ايران را ترسيم كرد. پنج تأثير مهم اين نهضت به شرح زير است:
1ـ محو شدن جاذبۀ گروه‌هاي سياسی: پس از پانزده خرداد، بازار فعاليتهای سياسی و غيراسلامی و مخصوصاً جريان چپ و ملی گرايی از رونق افتاد. امام خمينی در مبارزه‌، آخرين كلام راكه همانا سرنگونی رژيم بود، آشكارا اعلام كرده بود، بنابر اين همه گروه‌های سياسی كه به كمتر از اين حد قانع بودند جاذبه سياسی خود را از دست دادند. كمونيسم نيز كه می‌رفت تا با گذشت ده سال از حوادث 28 مرداد و قبل از آن‌، دوباره در ايران نفسی تازه كند با قيام امام خمينی، با مانع پرقدرتی مواجه شد كه نيروی آن برخاسته از ملت مسلمان بود و برخلاف كمونيستها به هيچ نيروی خارجی تكيه نداشت‌.
2ـ تكامل مبارزات سياسی و رشد تودۀ مردم: نهضت پانزده خرداد موجب تكامل مبارزه سياسی مردم شد و رشد و بينش آنان رادر تشخيص هدف اصلی مبارزه افزايش داد. در اثر همين تكامل بود كه پس از پانزده خرداد شعار براندازی رژيم‌، شعار كليه گروه‌هايی شد كه قصد مبارزه سياسی داشتند و اگر گروهی پيدا مي‌شد كه مي‌خواست درچارچوب قانون اساسی و از طريق آزادی‌های سياسی مبارزه كند در نظر ملت محافظه‌كار و سازش‌كار تلقی می‌شد. شعار براندازی رژيم‌، پس از پانزده خرداد هدف كليه حركتهايی شد كه مي‌خواستند برای خود پايگاهي مردمي پيدا كنند.
3ـ مذهب‌، مكتب و اسلام به عنوان يك سيستم حكومتی: پيش از پانزده خرداد مذهب درميان بسياری از دانشجويان و تحصيلكرده‌ها و روشنفكران به عنوان مكتبی كه اساس و راهنمای مبارزه محسوب مي‌شد، مورد توجه نبود. تبليغات چند ده ساله استعمار به دست رضاخان و فرزند او و تبليغات كمونيست‌ها كه مذهب را افيون ملت‌ها مي‌دانستند از يك سو و كوتاهی بعضی از روحانيون از سوی ديگر، در ذهن جوانان تصوير غلطی از اسلام به وجود آورده بود. آنان اسلام را مكتبی جامع كه بتواند همه نيازهای فردی و اجتماعی انسان را برآورده سازد، نمی‌دانستند و حداكثر تصور می‌كردند دين مجموعه‌ای از آداب و عبادتهای فردی است كه ارتباطی با مسايل اجتماعی و حوادث جديد روزگار ندارد. وقتی با قيام پانزده خرداد عاليترين مقام مذهبی اسلامی ـ مرجع تقليد ـ عاليترين هدف يعنی براندازی رژيم و تأسيس حكومت اسلامی را وجهه همت خود قرار داد و عملاً با تحمل زندان و تبعيد، قدم در ميدان مبارزه نهاد، تبليغات ديرينه استعمارگران وكمونيست‌ها باطل شد و مذهب مانند آتشی كه در زير خاكستر خرافات و اتهامات پنهان مانده باشد، شعله‌ور گرديد و توجه بسياری از جوانان دبيرستانی و دانشگاهی و بسياری از نويسندگان و روشنفكران را به خود جلب كرد. وحدت مقدس روحانی و دانشگاهی و فيضيه و دانشگاه كه از آرمانهاي اصلی انقلاب اسلامی و از اصول اجتماعی مبارزه امام خميني است، در حقيقت با قيام پانزده خرداد پايه گذاری شد.
4ـ برملا شدن چهره منافقانه شاه: با نهضت پانزده خرداد پرده رياكاری از چهره شاه و حكومت او برافتاد و شاه ناچار شد ماهيت ضددينی و ضداسلامی خود را آشكار كند و همين امر يكي از عوامل مهم آگاهی مردم و يكي ازموجبات سقوط وی شد. پيش از پانزده خرداد، از آنجا كه تضاد ميان اسلام و سلطنت به صراحت اعلام نشده بود شاه و ايادی او می‌توانستند در فرصتهای مناسب خود را طرفدار اسلام و مرجعيت و روحانيت وانمود كنند و با تظاهر به مذهبی بودن‌، براي خود در ميان توده مردم مسلمان‌، كم و بيش پايگاهی دست و پا كنند. اما پس از پانزده خرداد براي رژيم شاه دو راه بيش باقی نمانده بود؛ يا قبول شكست در برابر نهضت اسلامی و يا مبارزه صريح با اسلام و روحانيت و مرجعيت‌، و شاه ناچار برای نجات خود راه دوم را انتخاب كرد. هرچند كه اين راه‌، با آنكه در ابتدا براي او پيروزی‌های زودگذری فراهم آورد، ولی وی رابه صورت قطعی در سراشيب سقوط قرار داد زيرا ماهيت منافقانه وی را برملا ساخت و دشمنی وی را با اسلام علنی كرد.
5ـ افزايش رشد سياسی در روحانيت و حوزه‌های علميه و مردم: با قيام امام خميني‌، روحانيون به سرعت و به مراتب بيش از گذشته وارد صحنه مسايل سياسی ـ اجتماعی شدند و با مسايل مبارزاتی و اجتماعی آشنا گشتند. قبل از آن‌، به دلايل گوناگون‌، مسايل سياسی و اجتماعی برای بسياری از طلاب و روحانيون حوزه‌ها، اولويت نداشت‌، اما وقتی امام‌، با آن سابقه طولانی علم و تقوی و ايمان و تسلط بر معارف اسلامی و فقاهت‌، با استناد به قرآن و سنت، چهره سياسی ـ اجتماعی اسلام را معرفی كرد، انديشه و عمل وی همچون چراغی فرا راه حوزه‌های علميه و روحانيونی كه بسياری از آنها از شاگردان خود ايشان بودند قرار گرفت و اين روحانيون به نوبه خود رشد سياسی خود را در ارتباط وسيعی كه بامردم داشتند در مراسم و فضاهای مذهبی به توده مردم مسلمان انتقال دادند و از اين طريق حساسيت و آگاهی سياسی هم در حوزه‌های علميه و هم در ميان توده مردم مسلمان اندک اندک افزايش يافت و تكامل پيدا كرد.

پانوشت ها:
1ـ قيام 15 خرداد به روايت اسناد ساواک، جلد اول‌، صفحه 16
2ـ صحيفه نور ـ جلد اول‌.
3ـ سيدحميد روحانی، نهضت امام خمينی، تهران‌، مركز اسناد انقلاب اسلامی، 1372، ص 426.
4ـ كوثر، مجموعه سخنرانی‌های حضرت امام خمينی، جلد اول‌، تهران‌، مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينی، 1371، ص 84.

* براي اطلاعات بيشتر دربارۀ قيام پانزده خرداد رجوع كنيد به:
1ـ خاطرات 15 خرداد؛ به كوشش علي باقری؛ 4 جلد، از انتشارات دفتر ادبيات انقلاب اسلامی
2ـ قيام 15 خرداد به روايت اسناد ساواک؛ 6 جلد؛ از انتشارات مركز بررسی اسنادتاريخی .
3ـ نهضت امام خمينی؛ جلد اول؛ سيد حميد روحانی




پاسخ دهید

مشاهدۀ دیدگاه‌های این مطلب به‌ترتیب تاریخ ارسال

برچسب ها