Google+

» آسیب‌شناسی تربیت‌ پاداش‌گرا (3) کتاب پردازان | قطب مطالعه و تفکر کشور

هدیهٔ روز
آدم ها…
  آدم ها مثل کتابن: از روی بعضی ها باید مشق نوشت! از روی بعضی ها باید جریمه نوشت! بعضی ها رو باید چندبار خوند تا ...
archive
معرفی کتاب
معرفی کتاب ویژه دانش آموختگان (دانشجویان و دانش آموزان)
  جهت مشاهده ویدئو معرفی کتاب اینجا را کلیک کنید کتاب دانش آموز یک دقیقه ای تکنیک های جامع مهارت های مطالعه،مدیریت زمان،بحث های ...
archive
آخرین دیدگاه‌ها rss
شبکه تشکل ها(1)
فاطمه اسلامي:

سلام خداقوت، قسمتهای بعدیش رو نمیذارید؟


**چقدر خوب است که داریمشان ...*
maghsoodi:

متن خوبی بود .من پسندیدم.خیلی خوبه حواسمون به اطرافیانمون باشه.


اقتدار، مظلوميت و پيروزى
scientist04 در پاسخ به jafari.f:

واقعا چرا؟ یا اگه هست کجاست؟


بخش آموزش مدیریت و بهره وری فردی (NLP)
Amirhossein_keyvani در پاسخ به رجایی:

فایل پی دی اف کتاب هم وجود نداره؟


بخش آموزش مدیریت و بهره وری فردی (NLP)
رجایی در پاسخ به Amirhossein_keyvani:

سلام درخواست شما را از واحد انتشارت پیگیری کردم، متاسفانه کتاب گویا فقط چاپ اندکی داشته وبعدا دوباره تجدید چاپ نداشته و موجود نمی باشد موفق و سعادتمند باشید.


معجزه
maghsoodi:

سلام.آیا ثبت نام من کامل شده یا نه؟


بخش آموزش مدیریت و بهره وری فردی (NLP)
Amirhossein_keyvani:

سلام خسته نباشین من ۶سال پیش از اقای کریمی کتاب ریا(کلید) رو در کلاس های سریع خوانی هدیه گرفتم و متاسفانه گم کردم هرچه در انتشارات و کتاب های سایت گشتم پیدا نکردم که بتونم مجدد تهیه کنم میخواستم راهنمایی بگیرم چطوری میتونم پیدا...


مرجع جامع تندخوانی
Fpakmehr14:

عرض سلام ،امکانش نیست این کتاب رو اینترنتی بخریم؟


فرآیند 5 مرحله ای انتخاب رشته + همایش مهم انتخاب رشته
venus:

سلام خسته نباشید.من یک دانش اموز یازدهمی هستم که در انتخاب هدف و شغل اینده ام دچار شک و دودلی هستم .با اینکه در رشته ی تجربی مشغول به تحصیلم نه علاقه ای به زیست شناسی دارم ونه به پزشکی.بعد...


**چقدر خوب است که داریمشان ...*
zeinab Akhlaghi Modiri:

سلام . البته با نظر شما هم کاملا موافقم. چون اگه بخوایم وابسته به تعداد محدودی باشیم ممکنه همیشه غمگین بمونیم . واقعا آدم باید به خودش اهمیت بده و مدام دنبال فکرا و اتفاقای مثبت باشه و به چیزهای...


archive



پرامتیازترین کاربران: بیشتر...

آسیب‌شناسی تربیت‌ پاداش‌گرا (3)

نگارش در تاریخ دوشنبه ۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۲، ساعت ۴:۰۰ ؛ بازدید: ۷۰۳ بار
دسته: تربیت مربی » مقالات تربیت مربی

آسیب‌شناسی تربیت‌ پاداش‌گرا (3)

جنس تشویق در تربیت کودک؟ (بیرونی یا درونی)

 

 

شواهدی از یافته‌های پژوهشی روان‌شناختی در مورد تشویق وارونه

   گویاترین جلوه‌های چگونگی تأثیر تشویق وارونه بر عملکرد دانش‌آموزان در نتایج تحقیقاتی است که از طرف روان‌شناسان مختلف در مورد پیامدهای منفی یک اقدامِ به ظاهر مثبت صورت گرفته است. این‌گونه اقدام‌ها اگر چه با قصد اصلاح و تغییر رفتار انجام یافته، امّا نتیجه و بازده عملی آن مغایر و حتّی مباین با هدف مورد نظر شده است. در روان‌شناسی اجتماعی از این گونه تحقیقات به عنوان طرح‌های وارونه27 یاد شده است. در این روش، سطح رفتار انتخابی در شرایط پایه و طبیعی گزارش می‌شود و سپس تغییرات در رفتار به واسطه‌ی ارائه یا عدم ارائه‌ی تقویتِ متناوب اندازه‌گیری می‌گردد. کاربست روش‌های تقویت برای تغییر بسیاری از رفتارهای دیرپا، مورد نظر این روی‌کرد است (هاریس وولف ویبر 1964).

   در این روی‌کرد، مُراجع یا کودک مشکل‌دار مدتی مورد مشاهده قرار می‌گیرد تا فراوانی رفتار نامطلوب یا ناسازگارانه‌ی او از نظر زمینه‌های وقوع آن رفتار و واکنش‌هایی که در دیگران بر می‌انگیزاند، معین شود. به عنوان مثال، پسربچه‌ای که دارای مشکل کم‌رویی و کناره‌گیری است، مورد مطالعه قرار می‌گیرد. این کودکِ کناره‌گیر حدود هشتاد درصد اوقات خود را در مناطق پرتِ یک مدرسه شبانه‌روزی و دور از دیگران به سر می‌برد. معلّمان برای تغییر این رفتار و بازگرداندن کودک به جمع و گروه، اقدام به راهنمایی و مشاوره و درمانگری‌های متعدّد می‌نمایند. نتایج نشان می‌دهد که هر گاه کودک اقدام به گوشه‌گیری و کناره‌گیری می‌کند، اطرافیان با حمایت و نوازشِ خود، نادانسته، انزواگزینیِ او را تقویت می‌کنند. معلّمان، احساس او از تنهایی را به طور ناخواسته با دل‌داری پاداش می‌دهند و گاه او را به بازی با دیگران تشویق می‌کنند و در عوض، در مواقع استثنایی و یا تصادفی که کودک شخصاً به دیگران می‌پیوندد و به بازی مشغول می‌شود به او توجهی ندارند. همین مسئله موجب می‌شود که کودک برای جلب محبّت و توجّه دیگران انزوای بیشتری از خود نشان دهد و از پیوستن به جمع امتناع ورزد. در واقع معلّمان با قصد حذف رفتار نامطلوب، باعث تثبیت و تقویت آن می‌شوند. در مرحله دوّم، آرایش جدیدی از تجارب تغییر و اصلاح رفتار ارائه می‌شود، یعنی پاداش‌دهی به انزواگزینی از طریق توجّه و حمایت متوقّف می‌گردد. در مقابل، هر گاه کودک به دیگران می‌پیوندد، معلّم به گروه وارد و رفتار نامطلوب به طور فاحش کاهش می‌یابد تا جایی که حدود 90٪ اوقات کودک در بازی با دیگران اختصاص پیدا می‌کند.

   اغلب یافته‌های پژوهشی در این قلمرو، نشان می‌دهد که آسیب‌شناسی تشویق‌های بیرونی، چه در بُعد «رفتار به هنجار» و چه در بُعد درمانگریِ «رفتار نابه‌هنجار» بسیار گسترده و در عین حال پنهان و پیچیده است.

چکیده یافته‌های پژوهشی در مورد اثرات تشویق و تنبیه به اشکل و روش‌های متفاوت

– تشوقِ بیش از حد در درازمدت مانع پیشرفت خود به خودی28 کودک می‌شود.

– تشویق، بیش از تنبیه در تغییر رفتار کودک مؤثر است.

– تشویق بیرونی در دوره‌های سنّی پایین‌تر مؤثرتر از دوره‌های بالاتر است.

– تکیه بر تشویق بیرونی بدون همسویی با انگیزه‌های درونی کودک مانع شوق طبیعی او می‌شود.

– تشویق‌های یکسان برای افراد مختلف نتایج متضاد و متفاوتی را در بر دارد.

– تشویق‌های مختلف بر یک فرد مشخّص در موقعیّت‌های مختلف نتایجی متفاوت به بار می‌آورد.

– ناهماهنگی روش‌های تشویق و تنبیه در خانه و مدرسه منجر به تعارض و بروز اختلال رفتاری در کودک می‌شود.

– ناهماهنگی و افراط در به کارگیری روش‌های تشویق و تنبیه منجر به اختلالات رفتاری و تحصیلی دانش‌آموز می‌شود.

– تشویق درونی با «خودپنداری»29 مثبت دارای ارتباط معنادار است.

– در سنین پایین، تشویق بیرونی به همراه تقویت‌های درونی باعث تقویت اعتماد به نفس کودک می‌شود.

– کودکانی که دارای «مرکز کنترل بیرونی»30 هستند، نسبت به کودکانی که دارای مرکز کنترل درونی هستند، نیاز بیشتری به تشویق‌های برونی دارند.

پیامدهای به کارگیری اصل تقویت (تشویق) در فرایند تعلیم و تربیت بر اساس اصول روان‌شناختی

1. پاسخ به نیاز طبیعی و روان‌زادی کودک

2. تحریض و تحریک درونی برای پیشرفت

3. جبران کمبودها و حقارت‌های عاطفی و اجتماعی

4. به وجود آمدن حس اعتماد به نفس و تقویت خودپنداره‌ی مثبت در کودک

5. پدیدایی اقتدار و قابلیّت مثبت در فرد

6. تقویت عزت نفس31 در کودک

7. تصحیح و تکمیل رفتارهای آموزشی و اخلاقی

8. بازخورد مثبت نسبت به اطرافیان

9. دریافت پس‌خوراند32 مناسب در برابر رفتار مطلوب

10. کنترل، هدایت33و تقویت34 رفتارهای مورد نظر

11. عامل تغییردهنده و جهت‌دهنده‌ی رفتار.

آفات تشویق (در صورتی که بدون رعایت اصول فوق اعمال گردد)

1. وابستگی کودک به عوامل کنترل بیرون از خود

2. کندشدن محرّک‌های درونی (از بین رفتن رغبت‌های خودبه‌خودی و جای‌گزینی مشوّق‌های بیرونی)

3. ایجاد توقعات و انتظارات نامناسب از جانب کودک

4. مختل شدن ساخت‌ها و سازمان‌های شناختی

5. کاهش عامل تعادل‌جویی35 و خود نظم‌جویی36 در کودک

6. مغرور شدن و احساس خودبزرگ‌بینی کاذب

7. تعارض انتظاراتی در خانه، مدرسه و جامعه

شرایط عام و کلّی در تشویق

تشویق باید متناسب با مراحل تحوّل شناختی و تحوّل اخلاقی کودک باشد:

1. تشویق باید با تقویت درونی کودک همسو باشد(اوّل تقویت درونی و بعد تشویق).

2. نفس عمل‌کرد کودک باید مورد تشویق و تقویت قرار گیرد (مستقیماً به رفتار مربوط باشد).

3. کودک، خود به انگیزه‌ی تشویق و هدف آن پی‌برده باشد.

4. در تشویق نباید انتظارات بیرونی بر انتظارات درونی غلبه کند.

5. علّت تشویق برای کودک مشخّص شود.

6. مقایسه‌های تخریب‌کننده و تحقیرکننده با دیگران نباید صورت گیرد.

7. تشویق در میان همسالان و دوستان، مؤثرتر از تشویق به تنهایی است.

8. تشویق یک ابزار تقویت هدف است و نه یک هدف برای تقویت ابزار.

11. تشویق باید با سن، نیازها، شرایط و موقعیّت (مکانی، شخصیتی، روانی و…) کودک تناسب داشته باشد.

12. تشویق و تقویت هم از نظر کمی و هم از نظر کیفی نباید حالت تکرار، عادت و یک‌نواخت داشته باشد.

13. تشویق، باید گاه‌گاه و بنابر موقعیّت‌های خاص و همراه با تقویت فاصله‌ای، سهمی و با نسبت‌های متغیّر و ثابت صورت گیرد تا تأثیر آن از بین نرود.

14. تشویق باید طبیعی، واقعی و به دور از فریب و ریا باشد.

15. تشویق، به خصوص برای سنین پایین، باید بلافاصله اعمال شود.

16. دادن پاداش به کودکانی که در فعّالیّت‌های هنری و ذوقی شرکت می‌کنند، ضروری نیست.

17. از علایق دانش‌آموزان در قالب یادگیری برای یادگیری استفاده شود.

شرایط خاص و موردی در تشویق

1. تشویق در موقعیّت‌های مختلف در افراد مختلف، تأثیر متفاوت دارد.

2. تشویق یک فرد در مواقع مختلف، تأثیر متفاوت دارد.

3. تشویق یک فرد باید با توجّه به سوابق بالینی خانوادگی و مدرسه‌ای او صورت گیرد.

4. تشویق باید بعد از مطالعه‌ی خصوصیات روان‌شناختی کودک و تفاوت‌های درون‌فردی او صورت گیرد.

5. شخصیت و جایگاه تشویق‌کننده باید در نزد تشویق‌شونده (کودک) محترم باشد.

   به طور کلّی می‌توان نتیجه گرفت وقتی عوامل بیرونی بر عوامل درونی غلبه نماید و مشوّق و جوایز و پاداش‌ها به سود تقویت مکانیسم‌های خودانگیخته نگردد، این احتمال وجود دارد که شرایط زیر فراهم آید:

1. امکان شرطی شدن رفتارها به وجود آید.

2. عادات، جای‌گزین صفات گردد.

3. هدف‌های فرعی و ابزاری جای‌گزین هدف‌های اصلی و معنوی شود.

4. اقدامات تقویتی، شکل تصنّعی به خود گرفته و رفتار به صورت خودنمایی و تظاهر جلوه‌گر شود.

5. رفتارهای مورد انتظار، قالبی، مکانیکی و ساختگی شود.

6. خودجوشی‌ها و خودانگیختگی‌های ارتجالی و طبیعی از بین برود.

7. همکاری و تشریک مساعی به رقابت ناسالم و تخریب‌گر تبدیل شود.

8. اصالت و ماهیت عمل مورد تشویق از بین برود.

9. اصالت و ماهیت عمل مورد تشویق از بین برود.

10. قالب رفتار بر محتوای رفتار غلبه نماید.

11. فعل‌پذیری، رکود و تکرار مکانیکی رفتار افزایش یابد.

12. انتخاب، اراده و هوشیاری در انجام عمل کاهش یابد.

13. مربّی و متربّی هر دو در مقابل یک‌دیگر مشروط (شرطی) گردند.

14. فریب، تظاهر، خودنمایی و ریاکاری افزایش یابد.

15. هدف تربیت تحت الشعاع ابزار قرار گیرد.

16. فرایند تربیتِ آگاهانه به فرایند عادات ناآگاهانه تبدیل گردد.

   متأسفانه بیشترین ضایعه تربیتیِ ناشی از بها دادن به عوامل مشوّق بیرونی متوجّه دانش‌آموزان مدارس ابتدایی است که هنوز از رشد لازم و کافی برخوردار نبوده و بعضاً موقعیّت‌ها را تشخیص نمی‌دهند و نمی‌توانند معنای رقابت را در یابند.

   عده‌ای از معلّمان و مربّیان برای دست‌یابی به اهداف خود و تقویت هر چه سریع‌تر رفتارهای مورد نظر در دانش‌آموزان، سعی می‌کنند به هر طریق ممکن رفتار کودک را مطابق خواسته‌ها و دستورات و مقررات از پیش تعیین‌شده شکل دهند، بدون این که به پیامدهای تخریبی این روش‌های شتاب‌زده و صوری در ساختار شخصیتی کودک بیندیشند. لذا چنان‌چه این گونه روش‌های سطحی، ظاهرپسند، دیگرانگیخته و تصنّعی افزایش یابد، فجایع سنگین و جبران‌ناپذیری را در روند تعادل‌جویی طبیعی کودکان شاهد خواهیم بود. در واقع با این اقدامات، در ورطه مکتب رفتاری‌نگران شرطی خواهیم افتاد که تنها شرط وقوع یک رفتار را در حد تقویت‌های بیرونی و محیطی قلمداد می‌کنند. این سرنوشت برای جامعه‌ ما که برای انسان و انسانیّت، اراده، انتخاب، آگاهی، و … اهمیت ویژه‌ای قائل است، آفتی بزرگ در نظام تعلیم و تربیت محسوب خواهد شد.

پدیدآورنده: عبدالعظیم کریمی

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

ارجاعات

27. Inverse designs

28. Spontaneous

29. Self-Concept

30. External Locus of control

31. Self esteem

32. Feed back

33. Conduct

34. Reinforcement

35. Equilibration

 

 

 

 

 

 

36. Self regulation

 

 

 

 

 

 

 

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 منبع

 پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح

 

آسیب‌شناسی تربیت پاداش‌گرا (۱)

آسیب‌شناسی تربیت‌ پاداش‌گرا (۲)


1 نفر این مطلب را می پسندد.
(مشاهده همه)


2 دیدگاه

  1. kolebaresafar گفت:

    سلام
    مطالب بسیار مفید بودند.از زحمات شما سپاسگزارم.
    ای کاش راههای درونی سازی انگیزه ها رو هم بیان می فرمودید

  2. فرشته درانی گفت:

    سلام چقدر جالب ما هم الان داریم دوره ای رو میگذرونیم ;) که با همین هدف است بسیار بسیار جالب است و اصلا نگاه جدیدی به تربیت است :-?
    البته از حق نگذریم که دشوار است نیاز به توجه زیاد در کلاس به تک تک کودکان و تک تک رفتارهای آنها که بتوانی رشد هر کس را در زمینه استعدادها ی خود فرد و به میزان تلاش آن فرد برای پیشرفت و……….
    در نظر داشته باشی همراه با نگاهی عمیق و همدلانه 8->
    راستی مورد 8 و 9 آخر تکرار شده بود :-D
    ممنون از مطلب جالبتون

پاسخ دهید

مشاهدۀ دیدگاه‌های این مطلب به‌ترتیب تاریخ ارسال

برچسب ها